Giáo phận Hưng Hóa

Nhà thờ Giáo xứ Chiêu Ứng

 

Nhà thờ Giáo xứ Chiêu Ứng
Giáo hạt Đông-Nam Phú Thọ

 

Địa chỉ : Khu 3, xă Sơn Cương, Thanh Ba, Phú Thọ ( Bản đồ )

Chánh xứ : Linh mục Gioan Kim Đinh Văn Hợp (6/2016)

Tel

(0210) 388-6125       

E-mail

FB Giới trẻ Chiêu Ứng

Năm thành lập

 

Bổn Mạng

Thánh Giuse  (19/3)

Số giáo dân

4007

Giờ lễ

Chúa nhật     :  (click vào đây để xem)

Ngày thường :

Giờ lễ có thể thay đổi theo mùa hay mục vụ của Gx. Xin xác nhận trước  khi đi lễ

Các nhà thờ lân cận :   Giáo họ Chiêu Ứng, Giáo họ Ngọc Am, Giáo họ Xóm Đ́nh, Giáo họ Yên B́nh.

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 

-  Tin tức sinh hoạt

* 44 Em Được Xưng Tội và Rước Lễ Lần Đầu  (24/7/2016)

* Hội Chợ Cho Các Em Thiếu Nhi Thánh Thể và Giới Trẻ tại Giáo Xứ Chiêu Ứng (15/6/2016)

* Thánh Lễ Nhận Xứ Chiêu Ứng của Cha Gioakim Đinh Văn Hợp (4/6/2016)

 

Lược sử Giáo xứ Chiêu Ứng

Giáo dân của xứ Chiêu Ứng trước đây thuộc xứ Yên Tập, đến năm 1902 được coi là phiên (quasi paroisse) có cha coi sóc, đến năm 1924 được đứng xứ riêng và lúc ấy gồm những họ giáo sau:

• Chiêu Ứng: 617 tín hữu. 4) Phụng Thượng: 69 tín hữu.
• Đồng Xa: 325 tín hữu. 5) Đại Lục: 80 tín hữu.
• Cao Ngai: 20 tín hữu. 6) Thôn Hay: 39 tín hữu.

Ngày 13/6/2007, theo quyết định chia tách, sáp nhập giáo họ, giáo xứ của Đức cha Antôn Vũ Huy Chương, th́: Cao Ngai về xứ Vân Thê; Đồng Xa, Đại Lục, Thôn Hay thuộc xứ Đồng Xa; c̣n lại Chiêu Ứng đă phát triển thêm Xóm Đ́nh, Xóm Do (Ngọc Am) và xă Đông Thành ngoài họ Phụng Thượng c̣n phát triển thêm họ Yên B́nh. Cho nên, xứ Chiêu Ứng hiện nay gồm 5 họ giáo sau: Chiêu Ứng, Xóm Đ́nh, Ngọc Am, Phụng Thượng.

• Giáo họ Chiêu Ứng. Quan thày: thánh Giuse (19/3).

Xă Sơn Cương, huyện Thanh Ba, Phú Thọ.

Gốc tích: Hồi đầu thế kỷ XIX, có ông Bùi Phú Hữu, người Chùa Thày, Quốc Oai, Sơn Tây (nay là thành phố Hà Nội), hay cờ bạc, ông ỷ thế có cô lấy vua, nên ông đă bán cả thuyền rồng của vua. Bị lính nhà vua truy lùng, ông cùng với người em trai chạy lên Yên Bái, sau ở Yên Bái không ổn đă chạy về đây (Chiêu Ứng) nhưng đổi họ là Nguyễn Phú Hữu. Ở đây một thời gian, người em về quê thăm ḍ t́nh h́nh, c̣n người anh ở lại, pḥng khi lính nhà vua bắt giết th́ không mất giống.

Người anh ở lại chiêu dân lập ấp, dân bản thổ hầu hết là thiểu số, đă hưởng ứng nên mới có tên là Chiêu Ứng cho đến ngày nay.

Khi hạt giống Tin Mừng được gieo vào đất này, ông Hữu là người đón nhận đầu tiên, dần dần người bản xứ theo, vừa người các nơi đến, nên mới lập thành họ đạo và ăn về xứ Yên Tập. Năm 1902 đứng đầu phiên. Năm 1924 đứng đầu xứ.

Tính nết: Đơn sơ nhưng hơi thô kệch, tŕnh độ văn hóa kém nên hễ bị dọa là sợ. Ḷng đạo đức khá. Có nhiều người đi tu, nhưng chỉ có gia đ́nh cố Nghiêu là được hồng phúc hơn v́ có cha Gioan Đỗ Hưng Phong (Sáu) và em gái là bà Anna Đỗ Thị Tám, nguyên tổng phụ trách hội ḍng mến Thánh giá Hưng Hóa, hiện đang ở cộng đoàn Yên Bái; lại được cháu là bà Elisabeth Đỗ Thị Nhẫn, một nữ tu giúp việc tại Ṭa giám mục Sơn Tây trên 20 năm. Nay có 1.100 nhân danh.

Nhà thờ: trước có nhà thờ lá, bị giặc Cờ Đen đốt, sau mới làm nhà thờ cột lem, lợp lá. Năm 1903, con cháu cha thánh Tân (Jean Charles Cornay) cho tiền, cố Đức (có dự đánh Văn Thân ở Trà Kiệu) mới đứng xây nhà thờ bây giờ. Lúc ấy, cha Biện đang làm cha chính xứ Yên Tập.

Năm 1941, sửa trần và ngăn nhà thờ mặc áo, v́ trước vẫn để thông thiên, làm cả gác chuông và gác đàn. Ông cả Trụ sau khi xây xong nhà thờ Phú Thọ đă lên sửa nhà thờ ở đây. Khi xây chỉ để mỗi bên tường có 2 cửa nhỏ, vừa bí lại vừa tối, nên tháng 8/1988, khi Đức cha Giuse Phan Thế Hinh lên kinh lược, người đă cho 200.000 để mở thêm cửa.

Năm 2003, cha Úy cho sửa lại máng thượng, chóp tháp như ta thấy hiện nay, làm biến dạng kiểu gô – tích.

Hang đá do cha Giuse Đặng Tâm Thuần xây.

Nhà pḥng: Khi đă xây được nhà thờ mới (1903) th́ đưa nhà thờ cũ vào làm nhà pḥng. Nhưng đúng 12 giờ trưa ngày 12/12/1952, hai chiếc máy bay B26 của Pháp đă ném bom Napan, cháy sạch, cả cổng nhà xứ, nhà mặc áo cũng đi hết. Hôm ấy, cha Phêrô Doăn Quang Ngọc đang ở Đồng Xa. Đức cha Giuse Phan Thế Hinh bấy giờ đang làm thầy giáo xứ. Cha Phêrô Kiều Diễn giám đốc tiểu chủng viện cũng đang cùng các chú sơ tán ở đây. Thầy Lục bị cháy nhiều, cha Diễn bị một hai nốt trên đầu, dẫu vậy cũng bị đau cả tháng.

Khi ở Đồng Xa về, cha Ngọc ở nhờ nhà ḍng một tối, ở nhờ nhà ông trương Mạn một tuần, sau ở nhờ nhà ông Thơm v́ ông lên trại (Xóm Đ́nh). C̣n Đức cha Hinh ở nhờ nhà ông Thổ Kỳ.

Sau bà Sâm Giản dâng cho cha Ngọc một ngôi nhà 3 gian 2 chái đă cũ đem về dựng tạm nền dưới, bị lụt luôn, năm 1960 đem lên trước nhà pḥng bây giờ. Năm 1974, nhà quá cũ nát, lại thêm giặc mối nên cha Ngọc mới xây. Có hai đội thợ: đội 1 do anh Phú (con ông trùm họ Cát Ng̣i, xứ Vĩnh Lộc), anh này đi đâu vợ đấy chẳng nghĩ đến làm, mới xây chưa xong được hai gian nhà đă bỏ. Cha Ngọc cho anh ta một cái đài Đức 450 đồng (lúc ấy rất hiếm đài, mà anh lại thích) để anh ta xây xong, nhưng anh ta vẫn bỏ. Cuối cùng, cha Ngọc phải gọi đến ông Thà xây nốt (2 gian pḥng khách và 2 gian cho các chú).

Ông Hoàng Lập (người Tàu) cho 50 đồng, ông chánh trương Lai cho 5 cây diễn.

Lúc ấy, cha Ngọc đang là ủy viên ủy ban MTTQ tỉnh Vĩnh Phú, nên cũng được ủy ban này giúp đỡ ít nhiều.

Các cha sau này về coi xứ đều cứ để nguyên như vậy. Măi năm 2012, cha Gioan Baotixita Nguyễn Văn Nhàn mới xây lại như hiện nay.

Các cha phục vụ giáo xứ:

• Cha Phêrô Thành: ngài là phó xứ Yên Tập mà Chiêu Ứng c̣n thuộc Yên Tập nên cha Thành trông coi, nhưng v́ chống giặc Văn Thân, nên bị đóng cũi giam. Ông cụ Khoát Ẩn khỏe mạnh đă rủ thêm mấy người nữa đi t́m. Sau khi tiến sâu vào những khu rừng rậm, ông đă gặp. Cha Thành nh́n thấy ông Khoát Ẩn lại nghĩ là lính quan sai đến đem ngài đi giết, nên sợ và van lạy. Ông Khoát Ẩn nói ngay: “Con đến cứu cha đây, nhanh nhanh không chết tất bây giờ”. Rồi ông cơng cả gông cả cũi, khi chạy được một quăng rất xa rồi, ông mới đặt xuống nghỉ và tháo gông cho cha Thành. Lúc cha Thành về xuôi, nhớ ơn, ngài đă cho cỗ kiệu bát cống c̣n đến nay. Cha Phêrô Thành qua đời năm 1887.

• Cha Phêrô Tuấn: ngài hay đánh bạc, bị Đức cha bắt được, nên phải đổi đi Phúc Lộc Yên Bái.

• Cha Giuse Đặng Tâm Thuần: người Vũ Điện, xứ Công Xá, Hà Nội. Đă xây hang đá và một biển chứa nước trong nhà xứ (phá năm 1971). Đặt cây thánh giá ở Đồng Xa (g̣ Thánh Giá). Ngài cho tiền mua nhà thờ Đồng Xa đời ông trùm Sắn. Ngài giỏi chữ nho và hay làm vè. Ngài ở Chiêu Ứng 8 năm 9 tháng (1906 – 1915).

• Cha Đỗ Tiến Lưu, người Chàng Thôn, xứ Vĩnh Lộc. Hay đánh giáo dân quá, mà không điều tra tội t́nh ǵ cả, cứ nghe nói: “người ấy thế nọ người ấy thế kia” là gọi đến đánh ngay. Đức cha đă đổi sau khi ở được một năm.

• Cha Phêrô Lê Khanh (1916 – 1926). Dân Chiêu Ứng hay ức hiếp Sơn Cương để ăn cắp, có lần một thằng bị nó đánh, khi quan biết về điểm mục, cha Khanh đă dấu thằng bị đánh, thế là thối.

Cha Khanh c̣n chứa một tướng cướp để nó làm bếp (lúc ấy cha Phêrô Antôn Trương Đức Thịnh đang làm thày giáo ở đây). Khi quan vào thấy đă đem xích bắt. Cha Khanh phải nhờ cố Đô (Camille de Neuville) đang học tiếng ở Hà Thạch giúp mới thoát tội.

• Cha Laurenso Đỗ Trọng Thông (1926 – 1947), ngài đă xây chớp gác chuông, sửa trần nhà thờ, ngăn nhà mặc áo, mua nhà ông Chứ ở Đồng Xa về làm nhà thờ xóm Do (Ngọc Am). Ngài hay giảng dài nên mới có câu: “kinh nhà mụ, giảng cụ Thông”. Ngài qua đời ngày 04/5/1947.

• Cha Phêrô Doăn Quang Ngọc (1947 – 1995), bị đấu tố, giam giữ trong thời gian giảm tô cải cách rồi bị án tử h́nh, nhưng ngài không nhận 2 tội mà họ buộc là phản động và hủ hóa, đă được đăng tải trên tờ báo nhân dân, nên cuối cùng cũng thôi.

Ngài tham gia MTTQ tỉnh Phú Thọ từ 1957 – 1992, HĐND tỉnh từ 1960 – 1989, Ủy ban liên lạc Công giáo toàn quốc (nay là ủy ban đoàn kết) từ 1964.

Tuy là cha xứ Chiêu Ứng, nhưng kể từ năm 1963, ngài đă phải trông coi cả phiên Trù Mật theo sự phân công của xă hội, v́ cha Hách chính xứ Hà Thạch không được đến.

Từ 1980 – 1992, cha Ngọc có cha phó Giuse Nguyễn Văn Đỉnh. Từ 1993 – 1995, có cha phó Gioan Vũ Tất.

• Sau khi cha Ngọc qua đời (28/11/1995), cha Luca Nguyễn Thế Truyền trông coi.

• Cha Giuse Nguyễn Văn Úy: từ 2002 – 2004.

• Cha Giuse Nguyễn Văn Đông chính xứ, cha Phêrô Phan Kim Huấn phó xứ từ 2004 – 2009.

• Cha Gioan Baotixita Nguyễn Văn Nhàn: từ 2009, sau khi cha Huấn đi Dư Ba. Ngài xây ao, xây nhà pḥng như ta thấy hiện nay. Ngài cũng chỉ đạo xây lạ nhà thờ Phụng Thượng (2012).

• Giáo họ Ngọc Am. Quan thày: Đức Maria, Trinh Nữ Vương (22/8).

Xă Sơn Cương, Thanh Ba, Phú Thọ.

Đây là một xóm thuộc thôn Chiêu Ứng, vẫn quen gọi là xóm Do. Năm 1943, cha Laurenso Đỗ Trọng Thông thấy giáp dân ở xóm này đông và lại xa nhà thờ (gần 3km) nên mới mua một cái nhà làm chè 3 gian 2 chái của ông Chữ Cờ ở Đồng Ta về cho họ làm nhà thờ xóm. Mua từ tháng 8/1943 giá 200 đồng, mà măi đến tháng 3/1944 mới hoàn chỉnh. Họ làm thêm một gian cuối và trát vách. Khi xong, mổ ḅ ăn mừng.

Năm 1947, cha Ngọc từ Trù Mật lên Chiêu Ứng thay thế cha Thông mới qua đời, ngài đặt cho họ cái tên mới: họ Ngọc Am, nghĩa là Thông chết th́ có Ngọc.

Năm 1973, xây đốc nht. Năm 1987, bó hè bằng gạch non, nhưng anh Ca (công an viên của huyện Thanh Ḥa) đang phấn đấu vào Đảng, nên đă đến đạp hỏng và bắt phá. Ban hành giáo bị xă gọi nhiều nên buộc phải rỡ. Sau đó, họ xây đầu nhà thờ, nhưng phải đóng cửa xây bên trong.

Ngày 20/8/1983 làm được 3 gian nhà pḥng để cha về làm phúc lấy chỗ ở. Trước vẫn ở pḥng áo nhà thờ.

Năm 1995, xây lại nhà thờ như hiện nay.

Họ giáo Ngọc Am nay có 930 nhân danh

Ông Phiến (Hoàn) làm trùm đầu tiên của họ đạo này, nhưng khi ông chết, các con ông nghỉ đạo cả.

• Giáo họ Yên B́nh. Quan thày:

Xă Đông Thành, Thanh Ba, Phú Thọ.

Năm 1936, ông cụ Khoản (bố Kư Dinh, ông nội quản Phức) và ông Vi Văn Tri (bó ông trùm Ư, ông nội quản Tốn) thấy chánh tổng bắt nạt, đè nén, sưu thuế nặng hơn họ, th́ bàn nhau đến xin cha Ngọc, đang ở Niêng Hạ, cho được theo đạo. Cha Ngọc cho thày Vịnh (là cha Đỗ Sĩ Vịnh sau này) lên dạy đạo.

Năm 1938, cố Huệ đang ở trường Hà Thạch, lên rửa tội cho tại nhà ông Nhị Truyền (con trai thứ hai của cụ Tri).

Năm sau, 1939, làm nhà thờ 3 gian và 1 chái mặc áo. Nguyên liệu đ́nh chùa, tường đắp đất. Ông Phương Trà dâng 2 cây thị làm xà vượt, dù lúc ấy ông vẫn là lương dân, sau đó ông mới theo đạo. Trước nhà thờ lợp lá, măi năm 1971, đời ông trùm Cảnh mới lợp ngói.

Ngày 19/3/1990, nhà thờ đă quá hỏng, nên cha Ngọc cho đào móng để xây. Bị mặt trận và công an huyện Thanh Ḥa cản. Cuối cùng cũng đạt ư nguyện. Có xây tháp mảnh, do ông Lê Sĩ Quí (Trù Mật) đứng xây tháp. Thợ mộc, thợ ngơa cũng toàn là người Trù Mật.

Ngày lễ Hiện Xuống (03/6/1990) mới khánh thành, nhưng không ăn uống ǵ.

Tiền mua vật liệu và cho thợ ăn một bữa trưa là do cố Ngọc xin ông Cảnh, con đỡ đầu của cố, hiện đang ở bên Canada. Mất độ 3 triệu.

Hiện nay số nhân danh trong họ giáo là 220.

• Giáo họ Phụng Thượng. Quan thày: thánh Gioan Baotixita.

Xă Đông Thành, Thanh Ba, Phú Thọ.

Gốc tích: Ông Lạng Quê (ông nội ông Liễn Nghệ) ở Thanh hà và ông Cẩn ở Chiêu Ứng vào làm trại cố đời cha Lưu (phó xứ) đầu năm 1916. Sau có thêm người ở Thái B́nh lên như chi cụ Hợi. Năm 1940, Đức cha Vạn đi kinh lược, mới tách Phụng Thượng là một họ giáo độc lập.

Nói chung, họ có tinh thần đoàn kết, nhưng ḷng mộ đạo th́ thời ông Tiến làm trùm (1950 – 1951) khá hơn cả. Hiện nay, họ có 590 nhân danh.

Nhà thờ: Trước không có nhà thờ, cố già Trung (Chatelier) và cha Lưu cho đánh đá ong xây được 3 gian năm 1917 đời ông trùm Cẩn. Năm 1951 có sửa lại nhưng vẫn không mở rộng.

Nhân dịp Vơ Lao bỏ đạo (1948), cha Ngọc truyền rỡ nhà thờ ở đấy đem về dựng ở Bảo Năng, rồi năm 1957, v́ Bảo Năng và Phụng Thượng cách nhau chưa đầy cây số và Bảo Năng ít người hơn, nên cha Ngọc lại truyền hai họ sát nhập làm một. 3 gian nhà Bảo Năng đem về làm nhà dạy bổn ở Chiêu Ứng, c̣n một chái đem dựng thêm vào đầu nhà thờ Phụng Thượng lấy chỗ ở cho các cha khi về làm lễ, đời ông Tiến làm trùm (1957).

Cuối năm 1984, xây thêm được mấy gian đầu nhà thờ, do ông Khoát và mấy người Đồng Xa, xây bằng đá ong. Khi vừa xây hết đốc, th́ bị đổ. Nhưng rất may là một hai người thợ bị đau qua quưt.

Cuối năm 1986 – 1987, xây nốt mấy gian cuối, mở rộng theo đầu nhà thờ, cũng vẫn do đoàn thợ ông Khoát. Bị công an huyện Thanh Ḥa gọi đi gọi lại, đe nẹt cách này cách khác để ăn tiền, nhưng được chính quyền xă Đông Thành ủng hộ và ban hành giáo vững, nên cuối cùng cũng làm xong. Có xây tháp mảnh, do ông Hàn ở Đồng Xa vẽ. Kể ra cũng có tiếp công an mất vài bữa và một số quà cáp, trị giá 11.000 đồng.

Cả hai lần làm thêm này đều do tập thể ban hành giáo mà ông Thiết đứng đầu.

Năm 2012, cha Gioan Baotixita Nguyễn Văn Nhàn đă cho mở rộng khuôn viên nhà thờ, xây lại nhà thờ, nhà giáo lư như hiện nay. Bản vẽ do kỹ sư Ḥa (giáo họ Cựu Lục, giáo xứ Vĩnh Thọ), đời ông Thọ (con cụ Phú) trưởng ban hành giáo.

• Giáo họ Xóm Đ́nh. Quan thày:

Xă Sơn Cương, Thanh Ba, Phú Thọ.

Giáo họ này cũng trong thôn Chiêu Ứng như giáo họ Ngọc Am. Cách nhà thờ xứ độ 3km, cách nhà thờ Ngọc Am cũng gần 3 km, thành ra thôn Chiêu Ứng, xă Sơn Cương có 3 nhà thờ như 3 chân kiềng.

Sở dĩ gọi là Xóm Đ́nh, v́ xa xưa nơi đây có ngôi đ́nh rất to, nhưng đă đổ. Dân Chiêu Ứng phát triển đă làm trại nơi đây, nhất là những năm chiến tranh chống Mỹ, bị chúng ném bom cống Đầm Lao, phá đường sắt, lại thả bom bi giữa làng, nên nhiều hộ chạy lên đây và không về nữa. Nhưng vẫn lễ lạy, kinh hạt với họ nhà xứ. Măi đến những năm cuối thế kỷ 20, người ta mới bắt đầu tập trung học giáo lư và đọc kinh ngay tại xóm. Rồi họ cũng báo cáo chính quyền làm một nhà trẻ, nhưng ngày là nhà trẻ, tối lại là nhà nguyện, là pḥng học giáo lư.

Măi tới năm 2004, khi cha Giuse Nguyễn Văn Úy đang ở đây, họ đă xin xây dựng nhà thờ. Gặp không ít khó khăn, nhưng do quyết tâm cao, công việc đă hoàn thành và được Đức cha Antôn Vũ Huy Chương về làm phép

Hiện nay, dân họ Xóm Đ́nh có 840 nhân danh.

Nguồn : [Sinh Viên CG Hưng Hóa]

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Chiêu Ứng

 

 

 

Xem thêm :

H́nh ảnh 44 Em Được Xưng Tội và Rước Lễ Lần Đầu (24/7/2016)

H́nh ảnh Hội Chợ Cho Các Em Thiếu Nhi Thánh Thể và Giới Trẻ tại Giáo Xứ Chiêu Ứng (15/6/2016)

 

Nhà thờ Chiêu Ứng trước khi trùng tu

 

H́nh ảnh bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 

[Trở về đầu trang ]